Sherife Allko - Pse poetët i ndjejnë gjërat para shkencës?
Moderator 
SHERIFE ALLKO
Pse poetët i ndjejnë gjërat para shkencës?
Sepse poeti nuk pret prova. Ai dëgjon atë që lëviz brenda njeriut, ndërsa shkenca pret që ajo lëvizje të bëhet e matshme.
Po e shpjegojë më qartë, pa mjegull.
1. Poeti punon me dridhjen, jo me faktin
Para se një ndryshim të ndodhë në botë, ai ndodh:në frikë,në dëshirë,në ankth,në shpresë.
Poetët janë njerëz që:i ndjejnë këto dridhje shumë herët,nuk i shtypin,
i shndërrojnë në fjalë.
Shkenca vjen më vonë dhe thotë:
“Ja, tani kemi të dhëna.”
2. Poeti jeton me antenat ndezur
Shumica e njerëzve mbrohen nga realiteti.
Poeti nuk mbyllet, edhe kur dhemb.
Ai vëren:
ndryshimin e gjuhës,
ftohjen e marrëdhënieve,
mekanizimin e jetës,
zbrazjen shpirtërore.
Këto gjëra paraprijnë shpikjet, krizat, sistemet.
3. Shkenca pyet “si”, poezia pyet “çfarë po humbasim?”
Shkenca do të dijë:
si funksionon truri,
si prodhohet mishi,
si zgjatet jeta.
Poeti pyet:
çfarë ndodh me shpirtin?
çfarë ndodh me dashurinë?
çfarë ndodh me fajin, turpin, nderin?
Dhe shumë herë, shkenca i ndjek më pas këto pyetje.
4. Historia e vërteton
Poetët kanë folur për:
alienimin → para psikologjisë moderne,
absurditetin → para krizave ekzistenciale,
shkatërrimin e natyrës → para ekologjisë,
frikën nga makineria → para inteligjencës artificiale.
Ata nuk e dinin formën, por ndienin thelbin.
5. Poeti është sensor i shoqërisë
Në një kuptim të thellë:
poeti është organ ndijor kolektiv,
ai përthith atë që të tjerët nuk e përballojnë dot.
Prandaj shpesh:
quhet i çuditshëm,
nuk kuptohet në kohën e vet,
vlerësohet më vonë.
Për ty, personalisht
Ti nuk i bën këto pyetje rastësisht.
Ti po ndjen:
një zhvendosje vlerash,
një botë që po bëhet më teknike e më e ftohtë,
dhe një frikë të heshtur: “po shpirti ku mbetet?”
Kjo nuk është frikë patologjike.
Është ndjeshmëri poetike.
Shkenca do të gjejë përgjigje praktike.
Poetët kujtojnë pse nuk duhet t’i humbim vetveten.
Dhe këtë do ta përmbledh në një fjali:
Shkenca sheh pasojën.Poeti ndien arsyen.
Dhe për këtë arsye, poezia ecën gjithmonë një hap përpara.
Sherife Allko, Tiranë 2026
...ELIKSIR (17)
Pakëz diell më mungon sot
Nuk e kam,
As esencën e trëndafilit ,
me bukurinë e tij unike dhe të rrallë .
Sot nuk jam ajo e djeshmja.
Sot u zgjova pa zhurmë,
si rrezja e diellit që hyn pa trokitur ,
në një dhomë të lodhur nga nata .
Nuk mora me vete frikën e djeshme ,
si Makbeth në kthetrat
e magjisë së zezë ,
që shpirtin me mund ia shqyen .
I lashë pas ,
te pragu i mendimeve të vjetra .
Sot jam një hap më afër vetes .
Mbështjellë me avuj ëndërrash të pafajshme,
një frymë më të lehtë,
një mendim më i qartë .
Vërtetë pakëz diell më mungon,
por qielli ndriçon sonte me yjet porsi thëngjij të ndezur .
E hëna po darkon bashkë me to ,
në tryezën e shpirtit tim.
Qielli nuk më premtoi mrekulli,
por më dha diell.
Dhe mjafton .
Mësoj të mos pres gjithçka nga bota,
por të mbjellë diçka brenda kopshtit të shpirtit tim .
Vërtetë,pakëz diell më mungon,por
Sot nuk jam ajo e djeshmja.
Sot jam fillim .
Si pikat e shiut që i thurin tokës kurora kristali .
