Intervistë me Francesca Gallello Gabriel Italo Nel Gómez
Moderator 
ZËRI ITALIAN QË RRËFEN AZINË PËRMES SERIALEVE TË SAJ
Intervistë me Francesca Gallello Gabriel Italo Nel Gómez
Nga Angela Kosta
Nga Angela Kosta
Gjatë viteve të fundit, teksa bota perëndimore zbulonte universin e K-dramave dhe prodhimeve aziatike, në Itali shfaqet një zë i aftë të tregojë këtë fenomen me thellësi, metodë dhe ndjeshmëri letrare. Jo një fanse, as një teleshikuese e rastësishme, por një kritike që ka zgjedhur të studiojë Lindjen përmes gjuhës bashkëkohore të serialeve televizive, duke njohur vlerën e tyre kulturore, estetike dhe shoqërore.
Francesca Gallello Gabriel Italo Nel Gómez, sjell në panoramën italiane një perspektivë të re: të lexojë serialet aziatike si tekste komplekse, duke analizuar shkrimin, regjinë, simbolikën, fotografinë, aktrimin dhe ndikimin e tyre në shoqërinë globale.
Kjo intervistë rrëfen udhëtimin e saj, metodologjinë dhe arsyen përse serialet aziatike përfaqësojnë sot një nga gjuhët më magjepsëse për të kuptuar një botë në transformim e sipër.
Francesca Gallello Gabriel Italo Nel Gómez është romanciere, poete, skenariste, gazetare dhe kritike letrare italiane. Ajo i ka kushtuar mbi dyzet vite shkrimit, duke botuar romane, ese, përmbledhje poetike në italisht dhe në dialekt, si dhe romane historike dhe vepra eksperimentale.
Është ideatore e romanit të parë virtual Virtual Romance, themeluese e shtëpisë botuese Veliero, gruaja e parë në Kalabri që ka drejtuar një realitet editorial, dhe drejtoreshë e revistës ndërkombëtare Saturno Magazine, e cila ka tejkaluar mbi 800.000 vizitorë. Krahas shkrimit, Francesca ka krijuar markën e bizhuterive artizanale LEPPOLLINA – Piccole Gioie, e njohur për origjinalitet dhe vlerë artistike. Për këtë arsye, Akademia Tiberina e Romës e vlerësoi me titullin Mjeshtre Akademike.
Gallello ka bashkëpunuar me autorë dhe revista ndërkombëtare, duke e shpënë zërin e saj në mbi njëmbëdhjetë vende të huaja. Në vitin 2024 është përfshirë në Librin e Poetëve Ndërkombëtarë për Paqen në Botë si dhe është emëruar Ambasadore për Paqe. Në vitin 2025 përfaqësoi Italinë në Bangladesh dhe po atë vit bëhet anëtare e Këshillit Ndërkombëtar të Akademisë së Farsalës, në Greqi. Gjithmonë e vëmendshme ndaj gjuhëve bashkëkohore të narrativës, ajo ka futur në veprimtarinë e saj kritike, studimin e serialeve aziatike, duke i analizuar me metodë letrare dhe kinematografike.
Francesca Gallello Gabriel Italo Nel Gómez, sjell në panoramën italiane një perspektivë të re: të lexojë serialet aziatike si tekste komplekse, duke analizuar shkrimin, regjinë, simbolikën, fotografinë, aktrimin dhe ndikimin e tyre në shoqërinë globale.
Kjo intervistë rrëfen udhëtimin e saj, metodologjinë dhe arsyen përse serialet aziatike përfaqësojnë sot një nga gjuhët më magjepsëse për të kuptuar një botë në transformim e sipër.
Francesca Gallello Gabriel Italo Nel Gómez është romanciere, poete, skenariste, gazetare dhe kritike letrare italiane. Ajo i ka kushtuar mbi dyzet vite shkrimit, duke botuar romane, ese, përmbledhje poetike në italisht dhe në dialekt, si dhe romane historike dhe vepra eksperimentale.
Është ideatore e romanit të parë virtual Virtual Romance, themeluese e shtëpisë botuese Veliero, gruaja e parë në Kalabri që ka drejtuar një realitet editorial, dhe drejtoreshë e revistës ndërkombëtare Saturno Magazine, e cila ka tejkaluar mbi 800.000 vizitorë. Krahas shkrimit, Francesca ka krijuar markën e bizhuterive artizanale LEPPOLLINA – Piccole Gioie, e njohur për origjinalitet dhe vlerë artistike. Për këtë arsye, Akademia Tiberina e Romës e vlerësoi me titullin Mjeshtre Akademike.
Gallello ka bashkëpunuar me autorë dhe revista ndërkombëtare, duke e shpënë zërin e saj në mbi njëmbëdhjetë vende të huaja. Në vitin 2024 është përfshirë në Librin e Poetëve Ndërkombëtarë për Paqen në Botë si dhe është emëruar Ambasadore për Paqe. Në vitin 2025 përfaqësoi Italinë në Bangladesh dhe po atë vit bëhet anëtare e Këshillit Ndërkombëtar të Akademisë së Farsalës, në Greqi. Gjithmonë e vëmendshme ndaj gjuhëve bashkëkohore të narrativës, ajo ka futur në veprimtarinë e saj kritike, studimin e serialeve aziatike, duke i analizuar me metodë letrare dhe kinematografike.
A. Kosta: Përshëndetje Francesca. Prej dekadash, tashmë ju jeni e njohur si romanciere, poete, skenariste dhe kritike letrare, por prej disa vitesh keni hapur një kapitull të ri: kritikën e serialeve koreane dhe aziatike. Si ju lindi kjo zgjedhje?
Francesca G: Kjo ide lindi nga zanati im i përhershëm: të vëzhgoj, të studioj, të rrëfej. Unë nuk i ndjek serialet aziatike vetëm sepse janë në modë, por i ndjek sepse, si shkrimtare, gjej në to një terren tregues jashtëzakonisht të pasur. Regjia, skenografia, skenari, simbolika, aktrimi: gjithçka flet. Dhe përmes gjithçkaje flet edhe kultura e një populli, popull i cili gjithmonë që fëmijë më ka magjepsur. I kam adhuruar gjithmonë historitë e vendeve të largëta. Serialet aziatike më pasionojnë sepse tregojnë brishtësinë dhe forcën e një populli, delikatesën që shndërrohet në roman, elegancën e gjesteve, fantazinë që nuk është artificiale, por traditë. Janë dritare të hapura drejt një bote që zbulohet në detaje.
A. Kosta: Shumë shpesh ju pyesin pse studioni Lindjen pikërisht përmes serialeve televizive. Çfarë u përgjigjeni?
A. Kosta: Shumë shpesh ju pyesin pse studioni Lindjen pikërisht përmes serialeve televizive. Çfarë u përgjigjeni?
Francesca G: U përgjigjem se serialet janë një gjuhë bashkëkohore jashtëzakonisht e fuqishme. Përmes tyre shoh se si një shoqëri e rrëfen veten, si evoluon, cilat vlera vë në skenë. Është nëpërmjet gjesteve të vogla, fjalët e matura, heshtjet, në ritualet e përditshme, se si zbulohet një kulturë e tërë.
Viteve të fundit kam vëzhguar një rritje të madhe në përfaqësimin e gruas: jo më si figurë dekorative, por si forcë rrëfyese, profesionale, emocionale. Ky, është një ndryshim kulturor që kalon edhe përmes fiksionit, dhe që meriton të analizohet me seriozitet.
Viteve të fundit kam vëzhguar një rritje të madhe në përfaqësimin e gruas: jo më si figurë dekorative, por si forcë rrëfyese, profesionale, emocionale. Ky, është një ndryshim kulturor që kalon edhe përmes fiksionit, dhe që meriton të analizohet me seriozitet.
A.Kosta: E konsideroni veten si kritiken e parë italiane të specializuar në këtë fushë?
Francesca G: Nuk do t'ia lejoja vetes të quhem “e para”, pasi nuk e di nëse në Itali apo në botë ekziston një kritikë e strukturuar dhe e vazhdueshme, dedikuar serialeve aziatike. Ajo që di është se unë e bëj këtë jo sporadikisht, por si pjesë e profesionit tim si shkrimtare, skenariste dhe kritike letrare. Unë i analizoj veprat si tekste komplekse: shkrimin, fotografinë, simbolikën, aktrimin e ndikimin shoqëror dhe studioj se si këto seriale ndikojnë jo vetëm në shoqërinë aziatike, por edhe në atë globale.
A. Kosta: Pra nuk është vetëm zbavitje.
Francesca G: Absolutisht jo. Serialet aziatike po ndryshojnë mënyrën se si bota e percepton Lindjen. Ata sjellin tema të reja: emancipimin e gruas, brishtësinë mashkullore, etikën e punës, respektin, shpirtërimin, kujtesën duke arritur miliona shikues. Ky është një fenomen kulturor, jo një modë ndaj meriton një kritikë që di ta lexojë, ta interpretojë e ta rrëfejë.
A. Kosta: Çfarë përfaqëson për ju ky punim kritik?
Francesca G: Përfaqëson një urë, një lidhje mes kulturave, mes gjuhëve, mes ndjeshmërive. E gjithashtu përfaqëson edhe një përgjegjësi: të tregosh Lindjen pa stereotipe, me respekt, me dashuri për narrativën dhe artin. Çdo serial është një udhëtim. Dhe çdo udhëtim është një mënyrë për të njohur më mirë vetveten.
A. Kosta: Cili është regjisori juaj i preferuar?
Francesca G: Nuk kam vetëm një. Unë adhuroj disa regjisorë, secilin për një arsye të ndryshme, secilin për një vuajtje apo një bukuri që ka ditur të tregojë. Po përmend Bong Joon-ho
E adhuroj Bong Joon-ho për aftësinë e tij për ta bashkuar socialen, shoqëroren me intimen. Në "Memories of Murder", ai nuk tregon vetëm një hetim: tregon brishtësinë e qenies njerëzore përballë të panjohurës e çdo detaj është një portë psikologjike.
Park Chan-wook, është një arkitekt i emocioneve. Në "The Handmaiden" sensualiteti është një frymë, një hije, një gjest që prek lehtë. Regjia e tij është një thurje tensioni dhe poezie.
Kim Ki-duk në Pranverë, verë, vjeshtë, dimër… dhe prapë pranverë më ka çuar në heshtjen që dëshiroj. Arti i tij nuk flet: ai merr frymë. Çdo imazh është një meditacion mbi dhimbjen dhe rilindjen. Lee Eung-bok është regjisori që më ka befasuar më shumë me delikatesën e tij, në Mr. Sunshine, e këtu dua të ndalem pak. Nga të gjitha veprat që kam parë, pak skena më kanë goditur si ajo e karameles në Mr. Sunshine. Nuk është një skenë mes dy protagonistëve, por mes protagonistes Kim Tae-ri dhe njërit prej rivalëve, Yoo Yeon-seok. Ai është në ballkon dhe e vështron teksa shijon një karamele. Një gjest i vogël, i përditshëm, pothuajse fëmijëror. E megjithatë, në atë gjest, regjisori ndërton një nga skenat më intime dhe më të fuqishme të të gjithë serialit. Më pas ai zbret, shkon tek shitësi, blen një qese me karamele dhe shijon njërën. Dhe në atë çast, pa një puthje, pa një prekje, pa një fjalë, ndodh diçka e madhe: joshja bëhet shikim, dëshirë e përmbajtur, dhimbje e ëmbël, pasion që nuk guxon të shpallet.
Në atë skenë pashë:
delikatesën e ndjenjave
forcën e dashurisë së pathënë
brishtësinë e një burri që dashuron në heshtje
poezinë e një gjesti që bëhet fat
mjeshtërinë e regjisorit në kthimin e një
karameleje në një tërmet emocional.
Është një skenë që nuk ka nevojë për kontakt fizik sepse është tashmë lëkurë, frymë, shpirt.
Dhe pikërisht ky është arti që unë dashuroj. Kjo është arsyeja pse bëj kritikë. Sepse dua të tregoj atë që ndodh mes imazheve, pas fjalëve, brenda personazheve.
E adhuroj Bong Joon-ho për aftësinë e tij për ta bashkuar socialen, shoqëroren me intimen. Në "Memories of Murder", ai nuk tregon vetëm një hetim: tregon brishtësinë e qenies njerëzore përballë të panjohurës e çdo detaj është një portë psikologjike.
Park Chan-wook, është një arkitekt i emocioneve. Në "The Handmaiden" sensualiteti është një frymë, një hije, një gjest që prek lehtë. Regjia e tij është një thurje tensioni dhe poezie.
Kim Ki-duk në Pranverë, verë, vjeshtë, dimër… dhe prapë pranverë më ka çuar në heshtjen që dëshiroj. Arti i tij nuk flet: ai merr frymë. Çdo imazh është një meditacion mbi dhimbjen dhe rilindjen. Lee Eung-bok është regjisori që më ka befasuar më shumë me delikatesën e tij, në Mr. Sunshine, e këtu dua të ndalem pak. Nga të gjitha veprat që kam parë, pak skena më kanë goditur si ajo e karameles në Mr. Sunshine. Nuk është një skenë mes dy protagonistëve, por mes protagonistes Kim Tae-ri dhe njërit prej rivalëve, Yoo Yeon-seok. Ai është në ballkon dhe e vështron teksa shijon një karamele. Një gjest i vogël, i përditshëm, pothuajse fëmijëror. E megjithatë, në atë gjest, regjisori ndërton një nga skenat më intime dhe më të fuqishme të të gjithë serialit. Më pas ai zbret, shkon tek shitësi, blen një qese me karamele dhe shijon njërën. Dhe në atë çast, pa një puthje, pa një prekje, pa një fjalë, ndodh diçka e madhe: joshja bëhet shikim, dëshirë e përmbajtur, dhimbje e ëmbël, pasion që nuk guxon të shpallet.
Në atë skenë pashë:
delikatesën e ndjenjave
forcën e dashurisë së pathënë
brishtësinë e një burri që dashuron në heshtje
poezinë e një gjesti që bëhet fat
mjeshtërinë e regjisorit në kthimin e një
karameleje në një tërmet emocional.
Është një skenë që nuk ka nevojë për kontakt fizik sepse është tashmë lëkurë, frymë, shpirt.
Dhe pikërisht ky është arti që unë dashuroj. Kjo është arsyeja pse bëj kritikë. Sepse dua të tregoj atë që ndodh mes imazheve, pas fjalëve, brenda personazheve.
A. Kosta: Cilin serial po shikoni tani?
Francesca G: Aktualisht po shikoj "Non star a guardare - Mos rri duke shikuar", një serial që trajton një temë të dhimbshme dhe të domosdoshme: dhunën në familje. Historia përndjek një grua që ka pësuar abuzime për vite me radhë dhe që më në fund gjen një mbështetje, një mundësi shpëtimi, falë ndihmës së një mikeje.
Ky serial më prek sepse nuk e ekzagjeron dhimbjen: por e tregon me respekt, me vërtetësi, me atë delikatesë që i lejon shikuesit të hyjnë në histori pa vështirësi. Është një rrëfim që flet për guxim, për solidaritet femëror, për rezistencë të heshtur. Dhe konfirmon edhe një herë se sa mirë dinë serialet aziatike të trajtojnë tema të thella shoqërore me një ndjeshmëri që rrallë e gjej diku tjetër.
Ky serial më prek sepse nuk e ekzagjeron dhimbjen: por e tregon me respekt, me vërtetësi, me atë delikatesë që i lejon shikuesit të hyjnë në histori pa vështirësi. Është një rrëfim që flet për guxim, për solidaritet femëror, për rezistencë të heshtur. Dhe konfirmon edhe një herë se sa mirë dinë serialet aziatike të trajtojnë tema të thella shoqërore me një ndjeshmëri që rrallë e gjej diku tjetër.
A. Kosta: Faleminderit për intervistën interesante Francesca. Ju uroj shumë suksese!
Francesca. G: Faleminderit juve Angela për intervistën dhe interesin.
Francesca. G: Faleminderit juve Angela për intervistën dhe interesin.
Intervistoi Angela Kosta
