Angela Kosta - Recension
Moderator 
’OTTICA CONTRO LA VIOLAZIONE DEI DIRITTI DEGLI ALUNNI E AUTORES SUELA BOÇI
Nga Angela Kosta
Në librin “L’ottica contro la violazione dei diritti degli alunni - Optika ndaj cënimit të të drejtave të nxënësve” i cili u botua para disa ditësh në gjuhën italiane, përkthyer nga promovuesja ndërkombëtare Angela Kosta, autorja Suela Boçi paraqet një studim të përqendruar në një çështje të rëndësishme për sistemin arsimor: dhunën ndaj fëmijëve në mjedisin shkollor dhe nevojën për të mbrojtur të drejtat, dinjitetin dhe mirëqenien e çdo nxënësi.
Përmes një qasjeje që ndërthur metodologjinë cilësore dhe sasiore, autorja analizon fenomenin e dhunës në shkollë, duke u ndalur te format në të cilat ajo shfaqet, shkaqet që mund ta nxisin, pasojat që mund të shkaktojë, shpeshtësia dhe intensiteti i saj, si dhe qëndrimet e nxënësve dhe të rriturve ndaj këtij fenomeni.
Në qendër të studimit qëndron veçanërisht dhuna psikologjike dhe emocionale, e cila jo gjithmonë është e dukshme ose e lehtë për t’u identifikuar, por që mund të ndikojë ndjeshëm në zhvillimin emocional, psikologjik dhe shoqëror të fëmijës. Fjalët, mënyra e komunikimit, poshtërimi, frikësimi, kërcënimi, përçmimi apo forma të tjera të presionit psikologjik mund të lënë pasoja që nuk duken menjëherë, por që prekin vetëbesimin dhe ndjenjën e sigurisë së nxënësit.
Libri e trajton shkollën jo vetëm si një institucion ku fëmijët marrin njohuri, por edhe si një hapësirë ku ata formojnë personalitetin, zhvillojnë aftësitë sociale dhe emocionale dhe ndërtojnë marrëdhëniet e tyre me të tjerët. Për këtë arsye, krijimi i një mjedisi të sigurt, respektues dhe mbështetës është një element thelbësor i procesit edukativ.
Në këtë kuadër, studimi i Suela Boçit tërheq vëmendjen edhe te një çështje e rëndësishme: dallimi ndërmjet disiplinës, ndëshkimit dhe dhunës. Vendosja e rregullave dhe ruajtja e disiplinës janë pjesë e domosdoshme e jetës shkollore, por ato nuk duhet të shndërrohen në praktika që cenojnë dinjitetin, sigurinë ose të drejtat e fëmijës. Edukimi kërkon autoritet dhe përgjegjësi, por njëkohësisht kërkon respekt, dialog dhe kujdes ndaj nevojave të nxënësit.
Kjo perspektivë e bën temën e librit veçanërisht të rëndësishme, sepse mbrojtja e fëmijës nuk lidhet vetëm me parandalimin e dhunës fizike. Ajo përfshin edhe mbrojtjen nga çdo sjellje, qëndrim apo praktikë që mund të dëmtojë mirëqenien psikologjike dhe emocionale të nxënësit.
Hulumtimi merr në shqyrtim situata konkrete dhe reale, duke kërkuar të japë përgjigje mbi format dhe përmasat e dhunës psikologjike të pranishme në disa shkolla të mesme, arsyet që mund të çojnë në përdorimin e saj, pasojat që ajo mund të ketë te nxënësit dhe nivelin e rëndësisë me të cilin shfaqet fenomeni.
Një pjesë e rëndësishme e studimit lidhet edhe me qëndrimet e vetë nxënësve dhe të të rriturve ndaj dhunës. Të kuptuarit e mënyrës se si perceptohet dhe interpretohet dhuna në mjedisin shkollor është i domosdoshëm për të kuptuar më mirë përse disa sjellje tolerohen, normalizohen ose nuk identifikohen menjëherë si forma dhune.
Autorja shqyrton gjithashtu ekzistencën e mekanizmave dhe instrumenteve të mbrojtjes juridike nga dhuna, si dhe shkallën në të cilën këto instrumente zbatohen në praktikë. Në këtë mënyrë, studimi nuk kufizohet vetëm në përshkrimin e fenomenit, por përpiqet të vendosë në marrëdhënie realitetin shkollor me përgjegjësitë institucionale dhe me nevojën për garantimin e të drejtave të fëmijëve.
Nga pikëpamja metodologjike, kërkimi mbështetet në përdorimin e pyetësorëve dhe në vëzhgimin e mjediseve shkollore, përfshirë edhe periudhën e pushimit. Teknikat dhe mënyrat e përdorura gjatë procesit kërkimor paraqiten nga autorja në seksionin përkatës metodologjik.
Nëpërmjet këtij studimi, Suela Boçi synon të sjellë në vëmendje nevojën për të parandaluar dhe kundërshtuar çdo formë dhune ndaj nxënësve brenda shkollës. Në veçanti, ajo vë theksin te dhuna psikologjike dhe te mënyrat, ndonjëherë të padukshme, përmes të cilave ajo mund të shfaqet edhe brenda marrëdhënies edukative.
Në thelb, tema e librit lidhet me një parim të rëndësishëm: asnjë proces edukativ nuk mund të jetë vërtet i suksesshëm nëse ndërtohet mbi frikën, poshtërimin ose dhunën. Shkolla duhet të jetë një hapësirë ku fëmija mëson, por edhe ku ndihet i sigurt, i respektuar dhe i dëgjuar.
Mbrojtja e të drejtave të nxënësve nuk është vetëm një përgjegjësi ligjore apo institucionale. Ajo është edhe një përgjegjësi njerëzore dhe pedagogjike. Të edukosh do të thotë të udhëheqësh, të korrigjosh dhe të vendosësh kufij, por gjithmonë duke respektuar personalitetin dhe dinjitetin e fëmijës.
Në këtë këndvështrim, libri i Suela Boçit hap një hapësirë reflektimi mbi mënyrën se si ndërtohen marrëdhëniet në shkollë dhe mbi përgjegjësinë që kanë të rriturit për të krijuar një mjedis ku autoriteti pedagogjik të mos shndërrohet në abuzim dhe ku disiplina të mos ngatërrohet me dhunën.
Studimi synon, në fund të fundit, të forcojë ndërgjegjësimin për rëndësinë e një shkolle që respekton të drejtat e fëmijëve dhe që e vendos mirëqenien e tyre në qendër të procesit edukativ.
E botuar fillimisht në vitin 2024 nga shtëpia botuese FAST PRINT në Tiranë, ky studim shkencor u vlerësua me Çmimin e Ekselencës, më 6 mars 2026, në kuadër të aktivitetit ndërkombëtar “Divinamente Donna”, promovuar nga VerbumlandiArt dhe zhvilluar në Senatin e Republikës Italiane, në vlerësim të vlerës së saj kulturore e shkencore dhe të angazhimit për mbrojtjen e të drejtave të nxënësve.
Suela Boçi ka lindur në Elbasan, ku ka studiuar në Universitetin “Aleksandër Xhuvani”, në Fakultetin e Shkencave të Edukimit, në degën Arsim.
Aktualisht punon si mësuese në arsimin fillor. Ajo ka ndjekur gjithashtu studime në fushën e Edukimit pranë Universitetit të Tiranës, ndërsa në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja ka studiuar gjuhën italiane dhe angleze.
Gjatë viteve, ka marrë pjesë në kurse të ndryshme formimi dhe në konferenca kombëtare në fushën e arsimit, duke u vlerësuar me certifikata dhe medaglie.
Për angazhimin e saj në fushën e kulturës, Suela Boçi është vlerësuar gjithashtu nga Forumi Ndërkombëtar i Kreativitetit dhe Humanizmit (IFCH).
Aktualisht është redaktore e portalit Orfeu.al dhe e revistave të printuara “Orfeu”, në Kosovë, dhe “Miriade”, në Itali.
Është gjithashtu anëtare e shoqatës “La Cattedra delle Donne - Katedra e Grave”, e regjistruar pranë Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB).
